به گزارش اطلاعات آنلاین، در یک مطالعه چهار ساله، افراد مسنی که به یادگیری موسیقی می پرداختند عملکرد حافظه خود را حفظ کردند و انقباض مغزی مرتبط با سن  در آنها کمتر از افراد دیگر بود. این مزایا به ویژه در مناطقی از مغز که با حافظه و یادگیری مرتبط هستند، قابل توجه بود.

زندگی طولانی‌تر اغلب با تغییراتی در توانایی‌های شناختی همراه است و حافظه کاری از جمله مهارت‌های ذهنی است که بیشترین آسیب را در برابر زوال عقلی مرتبط با سن دارد. محققان مدت‌هاست بر این باور هستند که هم ورزش بدنی و هم فعالیت‌های محرک ذهنی می‌توانند با افزایش سن به سلامت مغز کمک کنند.

دو ناحیه مغز که معمولاً با افزایش سن کوچک می‌شوند و فعالیتشان کمتر می‌شود، پوتامن و مخچه هستند. جالب توجه است که مطالعات علوم اعصاب نیز همین نواحی را به عنوان نواحی حساس به آموزش آلات موسیقی شناسایی کرده‌اند. با این حال، بسیاری از تحقیقات موجود بر روی افراد جوان‌تر یا افرادی که در دوران کودکی شروع به نواختن موسیقی کرده‌اند، متمرکز شده است.

اثرات بلندمدت یادگیری یک ساز

برای بررسی این که آیا بزرگسالان مسن‌تر می‌توانند از مزایای مشابهی بهره‌مند شوند، تیمی از پژوهشگران ژاپنی دانشگاه کیوتو بررسی کردند که وقتی افراد در سنین بالاتر به سراغ یک ساز موسیقی می‌روند، چه اتفاقی می‌افتد.

این تیم پیش از این گزارش داده بود که بزرگسالان مسن‌تری که برای نخستین بار در یک دوره چهار ماهه به تمرین یک ساز موسیقی پرداختند، بهبودهایی در عملکرد حافظه و عملکرد پوتامن نشان دادند. پژوهشگران با الهام از این یافته‌ها، قصد داشتند مشخص کنند که آیا این مزایا می‌توانند در درازمدت دوام داشته باشند یا خیر.

مطالعه بعدی، همان شرکت‌کنندگان را از پروژه قبلی سال ۲۰۲۰ دنبال کرد. در شروع مطالعه اصلی، شرکت‌کنندگان میانگین سنی ۷۳ سال داشتند. پس از اتمام دوره آموزشی چهار ماهه اولیه، حدود نیمی از آنها بیش از سه سال به تمرین ساز خود ادامه دادند، در حالی که دیگران از ادامه تمرین متوقف شدند و به جای آن سرگرمی‌های دیگری را دنبال کردند.

اسکن مغز پس از چهار سال تفاوت‌ها را آشکار کرد

چهار سال بعد، پژوهشگران از شرکت‌کنندگان دعوت کردند تا برای اسکن‌های MRI که به ویژه بر پوتامن و مخچه متمرکز بود، دوباره مراجعه کنند. شرکت‌کنندگان همچنین چندین ارزیابی شناختی، از جمله آزمون حافظه کاری کلامی را انجام دادند.

در ابتدای مطالعه، هیچ تفاوت معناداری بین گروه‌ها از نظر ساختار مغز یا عملکرد شناختی وجود نداشت. با این حال، پس از چهار سال، تفاوت‌های آشکاری پدیدار شد.

شرکت‌کنندگانی که تمرین موسیقی را متوقف کردند، کاهش حافظه کلامی و کاهش حجم ماده خاکستری در پوتامن راست را نشان دادند. در مقابل، افرادی که به نواختن سازهای خود ادامه دادند، همان کاهش عملکرد حافظه یا همان میزان انقباض پوتامن را نشان ندادند.

در مقایسه با افرادی که تمرین را متوقف کردند پژوهشگران فعالیت بیشتری را در نواحی وسیع‌تر هر دو مخچه در شرکت‌کنندگانی که به تمرین ادامه دادند، مشاهده کردند.

«کارو سکیاما» (Kaoru Sekiyama)، نویسنده مسئول، می‌گوید: "ما از اینکه متوجه شدیم تأثیرات بر مغز افراد مسنی که شروع به تمرین و ادامه آن می‌کنند، در این دو ناحیه از مغز نیز متمرکز است، شگفت‌زده شدیم و این یک روش مؤثر برای جلوگیری از زوال مرتبط با سن بود."

موسیقی به عنوان ابزاری برای سالم ماندن مغز در سنین بالا

یافته‌ها نشان می‌دهد که یادگیری و ادامه نواختن یک ساز موسیقی ممکن است به تأخیر یا کاهش برخی از تغییرات شناختی مرتبط با پیری طبیعی کمک کند. نتایج همچنین نشان می‌دهد که همه افراد حتی وقتی در سنین بالاتر شروع به یادگیری می‌کنند، می‌توانند از آن بهره‌مند شوند.

به گفته پژوهشگران هیچ‌وقت برای شروع نواختن یک ساز دیر نیست و آغاز یادگیری موسیقی در سنین پیری ممکن است مزایای عمده‌ای داشته باشد.

موسیقی ممکن است به ویژه برای افرادی که در انجام ورزش‌های بدنی مشکل دارند، ارزشمند باشد.

سکیاما می‌گوید: "برای افرادی که به دلیل درد بدن یا سایر بیماری ها در انجام فعالیت بدنی مشکل دارند، نواختن آلات موسیقی می‌تواند جایگزین بسیار خوبی باشد. چقدر خوش‌شانس هستیم که تمرین موسیقی چنین تأثیر مثبتی بر مغز و عملکرد شناختی دارد!"

نتایج این پژوهش در نشریه Imaging Neuroscience منتشر شد.